Diễn đàn tài chính 2026: Khơi thông dòng vốn, tạo xung lực mới cho doanh nghiệp

Áp lực từ thực trạng “khát vốn” của SME

Phát biểu tại Diễn đàn Tài chính 2026 do Liên đoàn Thương mại và Công nghiệp Việt Nam (VCCI) chủ trì, ông Hoàng Quang Phòng – Phó Chủ tịch VCCI nhận định: Năm 2026 là thời điểm quyết định để các doanh nghiệp Việt Nam bứt phá sau chu kỳ phục hồi. Tuy nhiên, nguồn lực tài chính – vốn được coi là “mạch máu” của nền kinh tế – đang gặp những điểm nghẽn nghiêm trọng.

Chia sẻ tại Diễn đàn, ông Trần Ngọc Liêm - Giám đốc VCCI chi nhánh TP.HCM cho biết, tình hình đang rất khó khăn đối với phân khúc doanh nghiệp nhỏ và vừa (SME). Tỷ lệ doanh nghiệp SME tiếp cận được các khoản vay từ các tổ chức tín dụng trong năm 2025 chỉ đạt 26%.

Toàn cảnh Diễn đàn Tài chính 2026 (Ảnh: Tạp chí Diễn đàn Doanh nghiệp)

Giải mã nguyên nhân của tình trạng này, các chuyên gia kinh tế cho rằng bên cạnh những biến động từ kinh tế vĩ mô toàn cầu, bản thân nội lực của các SME Việt Nam vẫn còn những điểm yếu cố hữu. Việc thiếu tài sản thế chấp, hệ thống quản trị tài chính chưa chuẩn mực và tính minh bạch thấp đã khiến các ngân hàng thương mại ngần ngại trong việc giải ngân, dù thanh khoản hệ thống luôn được đảm bảo.

Giải pháp đa kênh: Không chỉ dựa vào tín dụng ngân hàng

Trong khuôn khổ Diễn đàn, các tham luận đều thống nhất rằng: Để khơi thông dòng vốn, Việt Nam cần một hệ sinh thái tài chính đa tầng, thay vì chỉ phụ thuộc vào kênh tín dụng truyền thống.

Đại diện Ngân hàng Nhà nước nhấn mạnh, mục tiêu điều hành chính sách tiền tệ năm 2026 là giữ vững sự ổn định nhưng phải linh hoạt để hỗ trợ tăng trưởng. Tuy nhiên, ngân hàng không thể là kênh dẫn vốn duy nhất cho các nhu cầu đầu tư dài hạn của doanh nghiệp. Thay vào đó, thị trường vốn với sự phát triển của trái phiếu doanh nghiệp, các quỹ đầu tư mạo hiểm (Venture Capital) và thị trường chứng khoán cần phải được củng cố niềm tin để trở thành kênh huy động trung và dài hạn hiệu quả.

Ông Hoàng Quang Phòng, Phó Chủ tịch VCCI phát biểu tại diễn đàn (Ảnh: Tạp chí Diễn đàn Doanh nghiệp)

Đặc biệt, dòng vốn FDI và các quỹ tài chính quốc tế đang chuyển dịch mạnh mẽ sang các tiêu chuẩn ESG (Môi trường – Xã hội – Quản trị). Việc tiếp cận tài chính xanh không còn là xu hướng, mà là yêu cầu bắt buộc để doanh nghiệp Việt Nam hội nhập sâu vào chuỗi cung ứng toàn cầu.

Cần những “kênh dẫn chuyên biệt” cho nông thôn

Bên lề diễn đàn, tham gia đóng góp ý kiến về đặc thù của khu vực ngành nghề nông thôn, ông Trần Hữu Đức – Phó Chủ tịch Hiệp hội Doanh nghiệp Nhỏ và Vừa ngành nghề nông thôn Việt Nam (VARISME) đã đưa ra những phân tích thực tế về khó khăn của các hội viên.

Theo ông Trần Hữu Đức, con số hơn 26% SME tiếp cận được vốn thực tế còn thấp hơn rất nhiều nếu bóc tách riêng khu vực nông nghiệp, hợp tác xã hay các làng nghề truyền thống. Các doanh nghiệp nông thôn hiện đang vướng phải “nút thắt kép”: Một mặt là thiếu tài sản đảm bảo đạt chuẩn theo quy định khắt khe của ngân hàng; mặt khác, hệ thống sổ sách kế toán chưa minh bạch khiến họ dễ dàng bị “trượt” hồ sơ ngay từ bước thẩm định đầu tiên.

Ông Trần Hữu Đức (bên trái) – Phó Chủ tịch Hiệp hội Doanh nghiệp Nhỏ và Vừa ngành nghề nông thôn Việt Nam (VARISME) tham dự Diễn đàn

Phó Chủ tịch VARISME nhấn mạnh, dòng vốn tư nhân hiện nay có xu hướng tập trung vào các lĩnh vực “nóng” ở đô thị như công nghệ hay bất động sản. Do đó, để thúc đẩy kinh tế nông thôn, Nhà nước cần có những kênh dẫn chuyên biệt. Ông kiến nghị đẩy mạnh vai trò của các Quỹ bảo lãnh tín dụng SME tại địa phương và linh hoạt hóa các điều kiện tiếp cận tín dụng xanh đối với các dự án nông nghiệp tuần hoàn, sản xuất bền vững tại các làng nghề.

Để chủ động tháo gỡ khó khăn cho hội viên, ông Đức khẳng định VARISME sẽ phát huy mạnh mẽ vai trò “bà đỡ” năng lực. Hiệp hội sẽ tổ chức các chương trình tập huấn chuẩn hóa báo cáo tài chính, giúp doanh nghiệp nâng cao tính minh bạch để tạo niềm tin với các tổ chức tín dụng. Đồng thời, VARISME sẽ tích cực kết nối các mô hình sản xuất bền vững của hội viên với các Quỹ đầu tư tác động (Impact Funds) – những tổ chức ưu tiên giá trị sinh kế và bảo tồn văn hóa làng nghề hơn là lợi nhuận tài chính đơn thuần.

Hướng tới tương lai tài chính bền vững

Diễn đàn Tài chính 2026 đã gửi đi thông điệp mạnh mẽ: Khơi thông dòng vốn không chỉ là trách nhiệm của riêng ngành ngân hàng mà là sự nỗ lực từ ba phía: Chính sách điều hành của Nhà nước, sự đa dạng của các định chế tài chính và quan trọng nhất là tinh thần tự đổi mới, minh bạch hóa của chính doanh nghiệp.

Với sự đồng hành sát sao của các hiệp hội như VCCI hay VARISME, cộng đồng SME hoàn toàn có thể kỳ vọng vào một môi trường tài chính thông thoáng hơn, nơi những giá trị sản xuất thực chất tại khu vực nông thôn được ghi nhận và tiếp sức kịp thời bởi những dòng vốn phù hợp.

Hoàng Sâm (Tổng hợp)